Tarım ve gıda sistemlerinde dijital dönüşüm, yapay zekânın yalnızca analiz ve tahmin amacıyla kullanıldığı uygulamalardan daha özerk karar destek sistemlerine doğru ilerliyor. Bu hafta dikkat çeken bilimsel çalışmalar, özellikle yapay zekâ ajanlarının tarımsal üretimdeki potansiyelini ve hücresel tarım teknolojilerinin geleceğin gıda üretiminde üstlenebileceği rolü gündeme taşıdı.
İklim değişikliğiyle mücadelede ise biyoteknoloji, hayvancılıkta emisyon yönetimi ve sürdürülebilir üretim yaklaşımları öne çıktı. CGIAR tarafından Nijerya'nın hayvancılık ve iklim politikaları üzerine yayımlanan değerlendirme, tarımsal üretim hedefleriyle çevresel sürdürülebilirlik hedeflerinin birlikte ele alınması gerektiğini gösteriyor.
Avrupa Birliği tarafında tarım-gıda sektörünün dijitalleşmesi, veri paylaşımı ve uluslararası araştırma iş birlikleri gündemdeki yerini koruyor. Aralık ayında düzenlenecek EU Agri-Food Days ve 2027 yılı Horizon Europe Cluster 6 bilgilendirme etkinlikleri, araştırma kuruluşları için yeni ortaklık fırsatları sunuyor.
GADOM açısından bu gelişmeler, özellikle güvenilir yapay zekâ tabanlı tarımsal karar destek sistemleri, akıllı hayvancılık, sürdürülebilir gıda üretimi ve uluslararası araştırma projeleri bakımından önem taşıyor.
Tarımda yeni dönem: Yapay zekâ ajanları
Tarımda yapay zekâ uygulamaları giderek daha karmaşık görevleri yerine getirebilecek sistemlere dönüşüyor. npj Sustainable Agriculture dergisinde 5 Kasım 2026'da yayımlanan Agentic AI in Transforming Agriculture: A Review başlıklı derleme, bu dönüşümü kapsamlı biçimde ele alıyor.
Agentic AI olarak adlandırılan yaklaşımda yapay zekâ sistemleri yalnızca veri analiz etmekle kalmıyor; belirli hedefler doğrultusunda planlama, farklı veri kaynaklarını değerlendirme ve karar süreçlerini yönetme gibi işlevleri de üstlenebiliyor.
Tarımsal üretimde bu yaklaşım, örneğin bir sera yönetim sisteminin sensör verilerini analiz ederek sulama, iklimlendirme ve bitki gelişimi hakkında bütünleşik öneriler oluşturmasına imkân sağlayabilir. Bununla birlikte, özerk kararların güvenilirliği, insan denetimi ve hatalı müdahalelerin önlenmesi henüz önemli araştırma konuları arasında bulunuyor.
Kaynak: npj Sustainable Agriculture, 5 Kasım 2026.
https://doi.org/10.1038/s44264-026-00199-w
Hücresel tarım geleceğin gıda üretimini yeniden şekillendirebilir
Nature Biotechnology dergisinde 10 Kasım 2026'da yayımlanan Cellular Agriculture for Sustainable and Programmable Foods başlıklı çalışma, hücresel tarım teknolojilerinin sürdürülebilir ve özellikleri kontrol edilebilir gıda üretimindeki potansiyelini değerlendiriyor.
Hücresel tarım, geleneksel hayvansal veya bitkisel üretim süreçlerinin bazı bileşenlerini hücre kültürü, fermantasyon ve biyoteknolojik üretim yöntemleriyle gerçekleştirmeyi amaçlıyor. Bu yaklaşım, belirli gıda bileşenlerinin kontrollü koşullarda üretilmesi ve ürün özelliklerinin tasarlanabilmesi bakımından yeni olanaklar sunuyor.
Ancak teknolojinin geniş ölçekte uygulanabilmesi için üretim maliyetleri, enerji kullanımı, ölçeklenebilirlik, tüketici kabulü ve gıda güvenliği gibi konuların birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Kaynak: Nature Biotechnology, 10 Kasım 2026.
https://doi.org/10.1038/s41587-026-03364-1
İklim değişikliğine dayanıklı tarımda biyoteknolojinin rolü
Nature Biotechnology dergisinde 10 Kasım'da yayımlanan Biotechnologies for Climate Resilience başlıklı yayın, biyoteknolojinin iklim dayanıklılığı açısından önemine dikkat çekiyor.
Kuraklık, aşırı sıcaklıklar, değişen yağış düzenleri ve yeni bitki hastalıkları, tarımsal üretimin karşı karşıya olduğu temel riskler arasında bulunuyor. Biyoteknolojik yaklaşımlar, bitkilerin stres koşullarına dayanıklılığını artırmaya ve üretim sistemlerinin değişen çevresel koşullara uyum sağlamasına katkıda bulunabilir.
Bununla birlikte biyoteknolojik çözümler, hassas tarım ve dijital izleme sistemlerinin yerine geçen değil, bunları tamamlayan teknolojiler olarak değerlendirilmelidir.
Kaynak: Nature Biotechnology, 10 Kasım 2026.
https://doi.org/10.1038/s41587-026-03394-9
Hayvancılıkta iklim hedefleri ve veri temelli yönetim
CGIAR tarafından 13 Kasım 2026'da yayımlanan değerlendirme, Nijerya'nın hayvancılık sektöründeki büyüme hedeflerini iklim politikalarıyla birlikte ele alıyor. Türkiye'de gerçekleştirilen COP31 kapsamındaki bir etkinliğe dayanan çalışma, hayvancılıkta üretim artışı ile sera gazı emisyonlarının yönetilmesi arasındaki ilişkiye odaklanıyor.
Hayvancılıkta sürdürülebilirlik yalnızca hayvan sayısı veya üretim miktarı üzerinden değerlendirilemiyor. Yem verimliliği, hayvan sağlığı, üretim süreçleri, kaynak kullanımı ve emisyon verilerinin birlikte analiz edilmesi gerekiyor.
Bu nedenle dijital hayvancılık sistemleri, gelecekte yalnızca sürü yönetimi ve verim takibi için değil, çevresel performansın ölçülmesi ve raporlanması için de önemli araçlar haline gelebilir.
Kaynak: CGIAR, 13 Kasım 2026.
https://www.cgiar.org/news-events/news/measure-it-finance-it-share-it-what-nigerias-livestock-climate-plan-offers-other
Gıda arzı güvenliğinde El Niño riski
Kasım ayında gündeme gelen önemli iklim risklerinden biri, 2026–2027 El Niño döngüsünün tarımsal üretim ve gıda arzı üzerindeki olası etkileri oldu.
Nature tarafından yayımlanan değerlendirmede, güçlü El Niño koşullarının yalnızca sıcaklık ve yağış düzenlerini değil, gıda üretimini ve halk sağlığını da etkileyebileceği vurgulanıyor.
El Niño kaynaklı yağış değişimleri bazı bölgelerde kuraklık riskini artırırken diğer bölgelerde aşırı yağış ve taşkınlara neden olabiliyor. Bu durum tarımsal üretim, lojistik ve gıda fiyatları üzerinde birbirinden farklı etkiler oluşturabiliyor.
Türkiye açısından doğrudan ve kesin bir etki öngörmek doğru olmamakla birlikte, küresel tahıl ve tarımsal emtia piyasalarındaki olası dalgalanmaların izlenmesi önem taşıyor.
Kaynak: Nature, Kasım 2026.
https://www.nature.com/articles/d41586-026-03628-5
Avrupa'da tarım-gıda dijitalleşmesi ve yeni iş birliği fırsatları
Avrupa Komisyonu, 8–9 Aralık 2026 tarihlerinde Brüksel'de gerçekleştirilecek EU Agri-Food Days etkinliğinde Avrupa tarımının geleceğini, gıda arzı güvenliğini, sürdürülebilirliği, dijital teknolojileri ve veri paylaşımını ele alacak.
Etkinlik; araştırmacılar, çiftçiler, politika yapıcılar ve teknoloji geliştiricileri arasında bilgi alışverişi açısından önemli bir platform oluşturuyor.
Bunun yanında Horizon Europe Cluster 6 kapsamında 13–14 Ocak 2027 tarihlerinde bilgilendirme günleri ve 15 Ocak'ta ortaklık geliştirme etkinliği planlanıyor. Program; gıda, biyoekonomi, doğal kaynaklar, tarım ve çevre alanlarında uluslararası araştırma iş birliklerini destekliyor.
Kaynaklar:
Avrupa Komisyonu – EU Agri-Food Days
https://agriculture.ec.europa.eu/eu-agri-food-days_en
European Research Executive Agency – Horizon Europe Cluster 6
https://rea.ec.europa.eu/funding-and-grants/horizon-europe-cluster-6-food-bioeconomy-natural-resources-agriculture-and-environment_en
Genel Değerlendirme
Kasım ayının ikinci haftasında öne çıkan gelişmeler, tarım ve gıda sistemlerinin geleceğinde üç temel dönüşümün giderek önem kazandığını gösteriyor: daha özerk yapay zekâ sistemleri, alternatif üretim teknolojileri ve iklim risklerine karşı veri temelli dayanıklılık.
Yapay zekâ ajanları, tarımsal karar destek sistemlerinin gelişiminde önemli bir araştırma yönü oluşturuyor. Ancak bu sistemlerin gerçek üretim ortamlarında yaygınlaşabilmesi için güvenilirlik, açıklanabilirlik, veri kalitesi ve insan denetimi konularının çözülmesi gerekiyor.
Hücresel tarım ve biyoteknoloji ise gıda üretiminde yeni olanaklar sunmakla birlikte, bu teknolojilerin ekonomik ve çevresel sürdürülebilirliği henüz bütün uygulama alanlarında kanıtlanmış değil. Bu nedenle bilimsel değerlendirmelerde laboratuvar sonuçları ile ticari ölçekli üretim kapasitesinin birbirinden ayrılması önem taşıyor.
İklim değişikliği ve gıda arzı riskleri açısından ise yalnızca üretim miktarlarının değil, su kaynakları, enerji kullanımı, lojistik ve piyasa koşullarının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Bu yaklaşım, dijitalleşmenin gıda arzı güvenliğindeki stratejik rolünü daha da güçlendiriyor.
GADOM Haftalık

![]() | GADOM, COP31’DE SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE UYUM PANELİNDE YER... 19/11/2026 27 Okunma 17 Kasım 2026 tarihinde Antalya Expo Center’da gerçekleştirilen COP31 etkinlikleri kapsamında, “İklim... |
![]() | GADOM, COP31’DE GIDA ARZI GÜVENLİĞİ VE DİJİTALLEŞME ÇALIŞMALARINI TANITTI 18/11/2026 21 Okunma Gıda Arzı Güvenliği ve Dijitalleşme Ortak Uygulama ve Araştırma Merkezi (GADOM), 17 Kasım 2026 tarihinde... |
![]() | HAFTANIN KÜRESEL GELİŞMELERİ 9–15 KASIM 2026 16/11/2026 38 Okunma Tarım ve gıda sistemlerinde dijital dönüşüm, yapay zekânın yalnızca analiz ve tahmin amacıyla... |
![]() | TRAKYA KALKINMA AJANSINDAN GIDA SANAYİSİNE 5 MİLYON TL'LİK YENİLİKÇİLİK DESTEĞİ 13/11/2026 43 Okunma Trakya Kalkınma Ajansı, bölgedeki gıda sanayisinin yenilikçilik kapasitesini güçlendirmek, katma... |
![]() | HAFTANIN KÜRESEL GELİŞMELERİ 2–8 KASIM 2026 09/11/2026 70 Okunma Kasım ayının ilk haftasında tarım ve gıda sistemlerinde yapay zekânın güvenilirliği, dijital tarımsal... |
![]() | HAFTANIN KÜRESEL GELİŞMELERİ 26 EKİM – 1 KASIM 2026 02/11/2026 92 Okunma Tarım ve gıda teknolojilerinde bu hafta yapay zekâ destekli hayvancılık, hassas tarım, açık veri... |
![]() | HAFTANIN KÜRESEL GELİŞMELERİ 19–25 EKİM 2026 25/10/2026 92 Okunma Tarım ve gıda sektöründe bu hafta yapay zekâ destekli tarımsal danışmanlık, tarımsal verilerin birlikte... |
![]() | ÜNİVERSİTEMİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZLERİ KALİTE GÜVENCESİ KOMİSYONU TOPLANTISI DÜZENLENDİ Kalite ve Akreditasyon Koordinatörlüğü 20/10/2026 247 Okunma Üniversitemiz Uygulama ve Araştırma Merkezleri Kalite Güvencesi Komisyonu Toplantısı
Katılımcı ve... |
![]() | HAFTANIN KÜRESEL GELİŞMELERİ 12–18 EKİM 2026 19/10/2026 94 Okunma Tarım ve gıda sektöründe bu hafta yapay zekâ destekli hassas tarım, tarımsal su yönetimi, iklim risklerinin... |
![]() | HAFTANIN KÜRESEL GELİŞMELERİ 5–11 EKİM 2026 11/10/2026 94 Okunma Tarım ve gıda teknolojilerinde bu hafta yapay zekâ destekli robotik sistemler, tarımsal veri analitiği, iklim... |
![]() | HAFTANIN KÜRESEL GELİŞMELERİ 28 EYLÜL – 4 EKİM 2026 05/10/2026 138 Okunma Tarım ve gıda sistemleri artık yalnızca üretim tekniklerindeki gelişmelerle değil; yapay zekâ, sensör... |
![]() | TARIM2030 PROGRAMI KAPSAMINDA İLK NOHUT HASADI GERÇEKLEŞTİRİLDİ 30/09/2026 81 Okunma TÜBİTAK 1833 SAYEM Çağrısı kapsamında, Migros koordinasyonunda 17 kuruluşun iş birliğiyle... |
![]() | YEREL VE KIRSAL KALKINMA UZMANLIK EĞİTİMİ’NDE TARIM2030 PROGRAMI TANITILDI 06/09/2026 84 Okunma Özyeğin Üniversitesi tarafından 31 Ağustos–4 Eylül 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen Yerel... |
![]() | UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZLERİ İYİLEŞTİRME EYLEM PLANLARI DEĞERLENDİRME TOPLANTISI DÜZENLENDİ Kalite ve Akreditasyon Koordinatörlüğü 27/02/2026 475 Okunma
Uygulama ve Araştırma Merkezleri İyileştirme Eylem Planları Değerlendirme... |
![]() | ÜNİVERSİTEMİZ KURUM KALİTE GÜVENCESİ KURULU TOPLANTISI DÜZENLENDİ (OCAK 2026) Kalite ve Akreditasyon Koordinatörlüğü 09/01/2026 1038 Okunma
Üniversitemiz Kurumsal Kalite Güvence Sistemi ve kalite politikasının kapsayıcı ve... |
![]() | SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİNDE KISA TEDARİK ZİNCİRİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ ÇALIŞTAYI TAMAMLANDI 25/12/2025 464 Okunma Üniversitemiz Gıda İhtisaslaşma Koordinatörlüğü ile Gıda Arzı Güvenliği ve Dijitalleşme Ortak... |
![]() | GİK VE GADOM BİLGİLENDİRME TOPLANTISI GERÇEKLEŞTİRİLDİ 25/12/2025 433 Okunma Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşma Programı kapsamında yürütülen... |
![]() | ÜNİVERSİTEMİZİN YÜRÜTÜCÜLÜĞÜNDEKİ “TARIM2030” PROJESİNİN SAHA ZİYARETLERİNİN İLK... 01/12/2025 1187 Okunma Dünya Bankası desteğiyle Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın koordinasyonunda TÜBİTAK ve KOSGEB... |
![]() | TARLA SERA’NIN KASIM SAYISINDA GADOM’DAN SERA İZENEBİLİRLİĞİ VE LORA TEKNOLOJİSİ VURGUSU 30/11/2025 446 Okunma Gıda Arzı Güvenliği ve Dijitalleşme Ortak Uygulama ve Araştırma Merkezi (GADOM), Türkiye'nin önde gelen... |